دلایل بی خوابی در کودکان، تشخیص کودک بی خواب و راه های درمان | کارالند

بی خوابی کودک چیست

بی‌خوابی یا کم‌ خوابی کودک یکی از مهم‌ ترین مشکلات والدین است، مخصوصاً والدینی که برای اولین بار بچه‌دار شده‌اند. خواب به‌ویژه برای کودکان مهم است، به‌ طور مستقیم بر رشد جسمی و روحی تأثیر می‌گذارد. در حالت‌ های عمیق خواب یعنی NREM، میزان خون‌ رسانی به ماهیچه‌ ها افزایش می‌یابد، انرژی بازسازی می‌شود، بافت رشد و ترمیم می‌ یابند و هورمون‌ های مهم برای رشد و توسعه آزاد می‌ شوند. پس ضرورت دارد والدین اطلاعات کافی درباره علل بروز بی‌ خوابی و کم‌ خوابی را داشته باشند تا از بروز آن در کودکان خود پیشگیری کنند. قسمتی از هیپوتالاموس مغز کنترل ساعات خواب را در طول شبانه‌ روز انجام می‌دهد. این ساعت درونی چرخه خواب ‌و بیداری، به‌ وسیله نور و تاریکی تنظیم می‌ شود. کودکان شش ماهه معمولاً ۱۵ تا ۱۷ ساعت در طول شبانه‌ روز می‌ خوابند. بعضی از کودکان ٦ ساله هنگام شب حدود ١١ ساعت به خواب می‌ روند و همین‌ طور که کودک رشد کرده و به سن بلوغ می‌ رسد، حداقل ۹ ساعت خواب در شب نیاز دارند. مشکلات خواب و کمبود خواب می‌ تواند تأثیرات منفی بر عملکرد کودکان در مدرسه، فعالیت‌ های مهم و روابط اجتماعی آن‌ ها داشته باشد.

بی خوابی در کودکان

بی‌ خوابی یک اختلال در خواب است که در آن کودک با مشکل، به خواب رفتن، بیدار شدن پی‌ در پی در طول خواب شبانه، و عدم توانایی در خوابیدن دوباره مواجه است، علاوه بر این به زود بیدار شدن و یا خوابی که باعث بازیابی نیروی جسمانی نشود نیز بی‌ خوابی گفته می‌شود. بی‌ خوابی معمولاً با عدم کسب انرژی کافی و عدم عملکرد مفید در کارهای روزانه همراه است. بی‌ خوابی را می‌ توان بر اساس مدت خواب یعنی کوتاه‌ مدت و بلند مدت همچنین شدت آن طبقه‌ بندی کرد. بی‌ خوابی کوتاه‌ مدت ممکن است فقط چند روز تا چند هفته اتفاق بیافتد و ناشی از عواملی مانند بیماری، یک دارو کوتاه‌ مدت که کودک شما مصرف می‌ کند است که معمولاً به‌ آسانی می‌ گذرد. بی‌ خوابی دراز مدت ۳ بار در هفته به مدت یک ماه و یا بیشتر طول می‌ کشد و ممکن است به علت عوامل پیش‌ بینی ‌نشده برای کودک شما مانند افسردگی، اضطراب، درد، مشکلات پزشکی باشد؛ اما گاهی اوقات ممکن است هیچ دلیل مشخصی نداشته باشد. در کودکان، مقاومت در برابر خواب و وابستگی به والدین برای شروع خواب نیز به‌عنوان یک نوع بی‌ خوابی یا مشکل علل رفتاری در نظر گرفته می‌ شود.

بی‌خوابی چه کودکانی را تهدید می‌کند

کودکانی که اضطراب شدید دارند؛ کودکانی که تحت تأثیر استرس‌ های روزانه یا استرس‌ های خاص مثل حوادث ناگهانی، از دست دادن عزیزان و سایر اتفاقاتی هستند؛ کودکانی که از مشکلات سلامت روان رنج می‌ برند و کودکانی که بیماری جسمانی دارند در معرض خطر بی‌ خوابی قرار دارند.

 

انواع بی‌خوابی در کودکان

  • بی‌ خوابی‌ های گذرا: معمولاً ۳ تا ۴ بار در طول هفته اتفاق می‌ افتد و عواملی مانند استرس، بیماری و یا اثرات داروها در آن نقش دارند.
  • بی‌ خوابی حاد: معمولاً در هر شب اتفاق می‌ افتد و با علل بی‌ خوابی‌ های گذرا مشترک می‌ باشد.
  • بی‌ خوابی‌ های مزمن: در این دسته از بی‌ خوابی، کودک علاوه بر اینکه در طول شب نمی‌ تواند بخوابد، در طول روز نیز توانایی خوابیدن ندارد. در این نوع بی‌ خوابی، اقدامات فوری پزشکی و درمان کودک ضرورت دارد.

 

خواب کودک

علائم بی‌خوابی در کودک چیست؟

علائم بی‌خوابی عبارت‌اند از:

  • مشکلات خواب: مشکل به خواب رفتن یا دیر خوابیدن یا بیدار شدن زود از خواب صبح
  • ترس از رفتن به رختخواب و خوابیدن
  • خوابیدن در طول روز
  • مشکلات مدرسه یا انضباطی
  • پرخاشگری
  • افسردگی
  • بیش فعالی
  • کاهش توجه
  • تجاوز
  • مشکلات حافظه
  • حوادث
  • حوادث غیر طبیعی در هنگام خواب مانند راه رفتن در خواب یا کابوس

 

 کودک

 

علت و دلایل بی خوابی در کودکان

در ادامه به تعدادی از عواملی بی‌ خوابی می‌ پردازیم، ازجمله:

استرس: بله، بچه‌ها مثل بزرگ‌ سالان می‌توانند از استرس رنج ببرند؛ بنابراین برای نشان دادن علاقه خود به مشکلات زندگی کودک خود تأمل نکنید و بین خودتان و کودکتان اعتماد ایجاد کنید تا او احساس راحتی کند و نگرانی‌ های خود را با شما در میان بگذارد. مثلاً از رفتن به مدرسه بپرسید، آیا کودک شما توسط فردی مورد آزار قرار گرفته است؟ آیا در خانه شما همه‌چیز به‌ طور معمول در جریان است؟ برای توضیح بیشتر می‌ توان به موادی چون دعوا بین خواهر و برادر، مشکلات زناشویی و یا مالی، مرگ یکی از اعضا خانواده یا فامیل، تغییر شغل اخیر شما یا عوض کردن خانه و یک محله جدید اشاره کرد. گاهی اوقات ممکن است کودکان بیش از شما نگران باشند و این نگرانی و استرس می‌ تواند به بی‌ خوابی منجر شود.

 تغذیه سالم: کمبود برخی مواد معدنی و ویتامین باعث بی‌ خوابی در کودکان می‌ شود: ازجمله کلسیم که خاصیت آرام بخشی بر بدن انسان دارد، کمبود کلسیم غیر از عوارض بر دندان و استخوان باعث نا آرامی و ضعف شدید می‌شود. دیگر ماده معدنی که بر خواب تأثیر دارد منیزیوم است این ماده خاصیت ترغیب‌ کنندگی برای خواب را دارد. ویتامین ب ۶ و ب ۱۲ نقش پررنگی در آرامش اعصاب ایفا می‌ کنند. اینوزیتل یا ب ۸: این ماده باعث بالا رفتن کیفیت خواب می‌ شود. امروزه بخش مهمی از رژیم غذایی کودکان را غذای فوری، غذاهای کنسروی و تنقلات تشکیل می‌ دهند. با توجه به این‌ که مواد معدنی و ویتامین‌ ها در این غذا ها وجود ندارند. والدین باید رژیم غذایی مانند غلات و سبزیجات تازه را در اختیار کودکانشان قرار دهند حتی‌ الامکان از فست‌ فود و غذای آماده دوری کنند، همچنین باید مکمل‌های معدنی و ویتامینی را در تغذیه کودک رعایت نمایند.

 

 استفاده از کافئین یا سایر محرک‌ها: به یاد داشته باشید حتی برخی از نوشابه‌ های روشن و اکثر نوشیدنی‌ های انرژی‌ زا دارای کافئین هستند. نیکوتین و الکل نیز در خواب اثر می‌ گذارند.

عوارض جانبی برخی از داروها: به‌عنوان مثال، داروهایی که برای درمان اختلال بیش فعالی، کمبود توجه، داروهای ضدافسردگی، کورتیکواستروئیدها و داروهای ضد‌ انعقادی استفاده می‌ شود می‌تواند باعث بی‌ خوابی شود.

اختلالات پزشکی و روانی: آسم شبانه کنترل نشده، آلرژی و یا خارش پوست و اگزما می‌ تواند باعث اختلال در خواب راحت باشد. اگر این شرایط مزمن هستند. احتمال دارد به‌راحتی تا زمانی که آن‌ ها تبدیل به یک مشکل جدی شوند نادیده گرفته شوند

عوامل محیطی: سر و صدا، گرما و سرما یا نور در اتاق‌ خواب می‌توانند باعث بی‌ خواب شوند. اطمینان حاصل کنید که تخت و تشک راحت هستند و اتاق‌خواب به‌صورت استاندارد طراحی‌ شده است. مواردی مانند محدودیت در استفاده از لوازم الکترونیک در اتاق‌ خواب.

  • تکالیف درسی: انجام به‌ موقع تکالیف درسی نیز نقش مهمی در خواب کودکان دارد. کودکان اغلب به دلیل انجام ندادن تکالیف درسی مجبور می‌ شوند تا دیر وقت بیدار بماند در نتیجه زمان خواب او به عقب می‌ افتد؛ بنا بر این شما باید در این زمینه دقت کافی را داشته باشید. همچنین نگرانی و استرس تکالیف درسی هم می‌تواند باعث اختلال خواب کودکان شود.

 

سایر اختلالات خواب: ازجمله فیبرومیالژیا (سندرم درد اسکلتی-عضلانی مزمن که با درد در سطح گسترده، نقاط حساس، خستگی مشخص می‌شود)، گرفتگی عضلانی، درد‌های در حال رشد، سوزش سر دل و بیماری تیروئید می‌توانند سبب بی‌خوابی شوند. اطمینان حاصل کنید که سلامت جسمی کودک شما به‌عنوان علت احتمالی بی‌ خوابی بررسی شود. اختلالات خواب مانند آپنه یا توقف تنفس در خواب (همراه با خروپف) و سندرم پاهای بی‌ قراری ممکن است در خواب کودک شما مشکل ایجاد کند. اختلالات عصبی مانند اوتیسم، عقب‌ماندگی ذهنی و سندرم آسپرگر نیز می‌ تواند باعث بی‌ خوابی شود. درنهایت، شرایط روان‌ پزشکی مانند افسردگی یا اختلال دو قطبی باعث خواب ضعیف می‌ شود.

 

 

علت و درمان بی خوابی در کودکان

 

بهبود و درمان بی خوابی در کودکان

  • زمان و ساعت را برای رفتن به رختخواب مشخص کنید و سعی کنید هر شب تغییر نکند. همچنین برای زمان بیداری، توجه داشته باشید زمان بیداری نباید بیش از یک تا یک و نیم ساعت با آخر هفته متفاوت باشد. به‌ هیچ‌ عنوان کودک را با بد اخلاقی مجبور به خواب نکنید.
  • برای آرامش قبل از خواب وقت بگذارید و برنامه‌ ی خواب منظمی داشته باشید، ۲۰ تا ۳۰ دقیقه قبل از خوابِ فرزندتان در کنار او باشید و برنامه‌ای که دوست دارد برای او انجام دهید مثلاً یک حمام گرم و یا خواندن یک داستان. حتماً وقت این کار را مشخص کنید؛ مثلاً فقط یک داستان بخوانید نه بیشتر.
  • اگر قبل از خواب یا نیمه‌ شب به تختخواب شما آمد و خواست با شما بخوابد با آرامش او را به ‌تخت خواب خودش بازگردانید. به یاد داشته باشد برنامه جدا کردن تختخواب خود از کودک را قبل از شش‌ ماهگی آغاز نکنید.
  • شش ساعت قبل از خواب غذا و نوشیدنی‌ ها کافئین دار را به کودکان ندهید.
  • درجه حرارت در اتاق‌ خواب را تنظیم کنید و مطمئن شوید برای کودک شما مناسب است همچنین کنترل کنید اتاق به میزان مناسب تاریک است.
  • اطمینان حاصل کنید که میزان صدا در خانه کم است.
  • به کودک اجازه بدهید اسباب‌ بازی یا عروسک مورد علاقه‌ اش را همراه خود به تختخواب ببرد؛ اما نباید این اسباب‌ بازی جدید و سرگرم‌ کننده باشند.
  • از وعده‌ های غذایی سنگین قبل از خواب پرهیز کنید.
  • درحالی‌ که کودک در حال خواب است باید تلویزیون، کامپیوتر، تلفن همراه، رادیو یا موسیقی پخش نشود.
  • به‌ هیچ‌ عنوان تلویزیون در اتاق‌ خواب کودک قرار ندهید، همچنین تلویزیون و بازی‌ های کامپیوتری حداقل یک ساعت قبل از خواب باید کنار گذاشته شوند.
  • نوزادان و کودکان باید در هنگام خستگی و زمانی که هنوز بیدار هستند به رختخواب بروند (به‌جای اینکه در آغوش پدر و مادر خود یا در اتاق دیگری بخوابند). والدین باید از رفتن به رختخواب به همراه کودک پرهیز کنند تا آن‌ ها بتوانند به‌ تنهایی به رختخواب بروند.

حرف آخر سعی کنید در انجام برنامه‌ ی خواب کودک، قاطع باشید.

 

امتیاز این مقاله

 

نظرتان را بگویید