علت های دیر حرف زدن کودک و چند راه عملی برای بهبود آن | کارلند

بی شک حرف زدن کودک و اولین کلماتی که به زبان می آورد برای والدین بسیار شیرین و دلچسب است و تاخیر در گفتار او سبب ناراحتی و نگرانی والدین خواهد شد.

قبل از پرداختن به علل مشکل تاخیر در تکلم کودکان بهتر است ابتدا تعریف اجمالی از گفتار و زبان و فرق میان این دو داشته باشیم:

زبان و گفتار دو مهارت متفاوت ولی در ارتباط با یکدیگر هستند. گفتار چگونگی بیان کلامی زبان و تلفظ کلمات است. اما زبان وسیع تر از گفتار است و شامل بیان اطلاعات به روشی قابل فهم می شود و وسیله ارتباط ما با اطرافیان است که ممکن است کلامی یا نوشتاری باشد. برای اینکه کودک قادر به صحبت کردن صحیح باشد لازم است مغز و سیستم عصبی سالمی داشته باشد. همچنین اندام های گفتاری و گوش کودک نیز مشکلی نداشته باشد. به عنوان مثال کودکی که دچار عفونت گوش است قادر به شنیدن اصوات به صورت صحیح نیست؛ در نتیجه ی نشنیدن کلمات به صورت واضح، دچار اختلال در تکلم نیز خواهد شد.

برای اینکه بفهمیم کودک ما دچار اختلال در گفتار است یا خیر، کافی است با قوانین کلی در مورد کودک سالم در سنین مختلف آشنایی یابیم.

 

دیر صحبت کردن کودک

تولد تا یک سالگی:

کودک در این سن به دنبال ایجاد صداهای مختلف برای ارتباط با محیط اطرافش است. این صداها نامفهوم است و معنی خاصی ندارد. تا ۳ ماهگی از زبان گریه برای فهماندن احتیاجاتش استفاده می کند و با دقت و کنجکاوی به اطراف خود نگاه می کند. در ۴ ماهگی اگر اسمش را صدا بزنید واکنش نشان می دهد. در ۹ ماهگی کلماتی مثل” ماما” و “بابا” را  بدون اینکه معنای واقعی آن ها را بداند به کار می گیرد. مفهوم کلمات ساده مثل “سلام” یا “خداحافظ” را درک می کند. اگر او به صداهای محیط اطراف واکنش نشان ندهد ممکن است دچار اختلال در شنوایی باشد.

۱۲ تا ۱۸ ماهگی:

کودک باید بتواند حداقل چند کلمه را بصورت صحیح ادا کند و مفهوم جملات دستوری نظیر «آن توپ را بده» را متوجه شود. کودک ۱۲ ماهه باید بتواند دست خود را به نشانه خداحافظی تکان دهد یا برای نشان دادن خواسته اش اشاره کند. او همچنین قادر به تقلید صداهایی است که در اطراف خود می شنود.

۱۸ تا ۲۴ ماهگی:

در شروع این سن کودک باید قادر باشد حدود ۲۰ کلمه را بصورت صحیح بیان کند و تا ۲ سالگی این تعداد به تقریبا ۵۰ کلمه برسد. او باید ساخت کلمات مرکب مثل «مامان آمد» را یاد گرفته باشد.

۲ تا ۳ سالگی

با پا گذاشتن کودک به سن ۲ سالگی شاهد گسترش دامنه لغات او هستیم. کودک قادر است کلمات مرکب بیشتر و حتی جمله بسازد. در ۲ سالگی باید نیمی از صحبت های کودک توسط والدین قابل فهم باشد و در ۳ سالگی بیشتر از حدود ۷۰ درصد آن قابل تشخیص باشد. تا حدود ۳ سالگی به دلیل اینکه ارتباط گروهی کمتری بین همسالان کودک وجود دارد لذا بهتر است برای تقویت گفتار کودک ارتباط بیشتری با والدین و خواهر و برادر بزرگترش داشته باشد.

با او صحبت کنید و از کلمات آهنگین و ریتم دار استفاده کنید. این برای کودک جذاب خواهد بود.

تاخیر در حرف زدن تا حدود ۳ سالگی طبیعی است اما از این سن به بعد اگر در گفتار و ادای کلمات دچار مشکل بود یا لکنت زبان داشت باید به گفتار درمان و متخصص اطفال مراجعه کرد.

 

مهم ترین علل تاخیر در گفتار کودک:

از جمله مهم ترین عوامل تاخیر در گفتار کودک می توان به وراثت، ضعف عضلات صورت، مشکلات حین بارداری و جنینی کودک و عقب ماندگی ذهنی اشاره کرد. همچنین:

* اختلال در اعصاب حرکتی مانند مشکل داشتن زبان یا سقف دهان است که باعث عدم کسب مهارت در گفتار می شود. * مشکلات شنوایی نیز سبب تاخیر در گفتار کودک می گردد پس بهتر است که  کودک از نظر شنیداری مورد آزمایش قرار بگیرد. تحقیقات نشان می دهد از هر هزار نوزاد سه نوزاد دچار مشکل شنوایی و در پی آن مشکلات گفتاری ست.

* در کودکانی که مبتلا به اوتیسم هستند به دلیل عملکرد نادرست قسمتی از مغز که مسئول توسعه مهارت های گفتاری است اغلب در کلام با مشکل مواجه هستند.

* مشکلاتی که خود والدین با توجه زیاد به کودک ایجاد می کنند نیز قابل تأمل است. قبل از اینکه کودک خواسته خود را مطرح کند همه چیز برای او فراهم است و یا اینکه یاد گرفته است با زبان گریه خواسته خود را مطالبه کند. استفاده نامتعارف کودک از تلویزیون و گوشی همراه قبل از ۲ سالگی باعث جلوگیری از ارتباط او با محیط اطراف و بروز تاخیر در تکلم می شود.

*  از نظر طب سنتی خوردن غذاهایی با طبع گرم حرکت زبان را در دهان ساده تر می کند و از آن طرف مصرف غذاهای ترش و طبع سرد صحبت کردن کودک را به تاخیر می اندازد.

اما آن جا که برای حل این مشکل مصرف تخم کبوتر و امثال این تجویز می کنند بهتر است بدانید که هیچ توجیه علمی در خصوص تأثیر آن وجود ندارد و در عوض سعی در شناخت مکانیزم صحبت کردن داشته باشید و بدانید که این تکامل فقط با تکرار و تمرین به دست می آید.

 

بازی کردن کودک

چند راه عملی برای کمک به گفتار کودک:

* نقش کلیدی والدین را در پیشرفت زبانی کودک نباید فراموش کرد. حرف زدن با کودک و برقراری ارتباط بیشتر با او کمک زیادی به زودتر زبان باز کردن او می کند. حتی در دوران نوزادی با او صحبت کنید و برایش کتاب بخوانید. با او بلند و واضح صحبت کنید و از لحن بچگانه پرهیز کنید. با حرکات دست و کلمات آهنگین با او ارتباط برقرار کنید. در حین انجام کارهای منزل با او حرف بزنید و توضیح بدهید که به چه کاری مشغول هستید. از آن زمان که متوجه کلام شما شد و سعی کرد به آن پاسخ دهد به او فرصت دهید و صبور باشید. سعی نکنید جمله ی او را کامل کنید، بگذارید از کلمات ذهنی خود استفاده کند و تشویقش کنید.

* با مراجعه به متخصص گفتار درمان و انجام آزمایشات لازم می توان به تشخیص درست رسید و کمک به کودک را زودتر شروع کرد. طبق تست های استانداردی که از او گرفته می شود معلوم می شود که کودک چه می تواند بگوید و چقدر می فهمد. همچنین عملکرد اندام کلامی او نیز بررسی می شود که دچار مشکل نباشد.

این عقیده که دخترها زودتر از پسرها به حرف می آیند یک مساله نسبی ست. تنها یک سری از اختلالات گفتاری و زبانی در پسران شایع تر از دختران است. مانند لکنت زبان و اختلال در تلفظ کلمات.

* طبق تحقیقات صورت گرفته بهترین راهکار برای تقویت تکلم کودک، بازی درمانی ست. سعی کنید در حین بازی با او صحبت کنید تا راحت تر حرف زدن را شروع کند. از روش پرسش و پاسخ در بازی بهره بگیرید. از او سوال کنید و اجازه بدهید تا به شما پاسخ دهد. علاوه بر حرف زدن با  کودک، او را لمس کنید و در آغوش بگیرید. در حین بازی ارتباط چشمی با کودک را قطع نکنید. بازی علاوه بر کمک به صحبت کردن کودک باعث پرورش خلاقیت در کودکان می شود.

* کمک گرفتن از علم هومیوپاتی برای تشخیص و درمان دیرحرف زدن کودک بسیار مؤثر است. داروهایی که در طب هومیوپاتی ساخته می شوند بر پایه ی نمک خوراکی ست و طعم خوبی دارد و برای همه ی گروه های سنی حتی نوزادان قابل استفاده است. دقت داشته باشید که طب هومیوپاتی  با طب سنتی اشتباه گرفته نشود.

تاثیر ژنتیک (وراثت) در کلام کودک

بعضی از مشکلات گفتاری کودک مثل لکنت زبان و اختلال در بیان ریشه در ژنتیک و توارث دارد. اختلال بیان قاعدتا باعث دیر به حرف آمدن کودک می شود. نقش خانواده در دامن زدن به این مشکل ملموس است. بدرفتاری و آزار کودک باعث کاهش مهارت های کلامی کودک خواهد شد و در مقابل والدینی که برای صحبت کردن با کودک زمان بیشتری صرف می کنند از هوش بالاتری برخوردارند و زودتر به حرف می آیند.

رشد کلامی و توانایی های گفتاری کودکان در سایر جنبه های رشدی کودک نیز تاثیر می گذارد. توانایی بیشتر کودک در گفتار باعث ارتباط قوی تر او با همسالان و حتی پیشرفت تحصیلی می گردد و در مقابل اگر تا ۴ سالگی این عقب افتادگی در کلام جبران نشود باعث افت تحصیلی او در سال های بعد خواهد شد. به همین علت است که توصیه می شود هرگونه اختلال در تکلم کودک سریع شناسایی و درمان شود تا عواقب آن در سنین بالاتر دامن گیر کودک نشود.

نظرتان را بگویید